U syna na lodówce wisi kartka: "czwartek 19:00 - telefon do mamy". Pismem synowej, z ptaszkami przy każdej dacie. Teraz wiem, czemu dzwoni zawsze w czwartki i zawsze kwadrans. Kartka jest rozpisana do grudnia
Zobaczyłam ją, kiedy szukałam masła. Zuzia chciała naleśniki, a ja obiecałam, że zrobimy razem, zanim Bartek z Agnieszką wrócą z tej ich kolacji.
Otworzyłam lodówkę, a na drzwiach - między magnetycznym listem zakupów a rysunkiem tęczy - wisiała kartka w kratkę, zapisana tym równym, drobnym pismem synowej.
"Czwartek 19:00 - telefon do mamy."
Pod spodem daty. Kolumna dat od września do grudnia, przy każdej kółeczko, a przy tych, które już minęły - starannie postawiony ptaszek. Taki sam, jakim Agnieszka zaznacza na liście zakupów kupione produkty. Masło - ptaszek. Proszek do prania - ptaszek. Telefon do mamy - ptaszek.
Stałam z otwartą lodówką i czułam, jak zimne powietrze owija mi nadgarstki, ale nie potrafiłam zamknąć drzwi. Czytałam te daty i w głowie automatycznie odliczałam. Wrzesień, trzy ptaszki. Październik, cztery ptaszki. Listopad - dwa ptaszki i dwa puste kółka. Wszystko się zgadzało. Co do dnia.
Bo Bartek dzwonił w czwartki. Zawsze w czwartki, zawsze o dziewiętnastej, zawsze kwadrans. Kiedyś myślałam, że to nasz rytuał. Że po śmierci Tadeusza syn sam z siebie postanowił - mamo, nie zostawię cię samej, będę dzwonił regularnie. I dzwonił. Dwa lata bez przerwy, co tydzień, jak zegarek.
Zamknęłam lodówkę. Masła nie wyjęłam. Zuzia zawołała z pokoju, że już umyła ręce i jest gotowa na naleśniki, a ja odpowiedziałam, że za minutkę, tylko muszę coś sprawdzić. Nie musiałam niczego sprawdzać. Już wiedziałam wszystko.
Trzydzieści lat przepracowałam w aptece na Lipowej, w samym centrum Lublina. Przez ladę przeszły tysiące ludzi - z receptami, pytaniami, smutkami schowanymi za uprzejmym "dzień dobry".
Nauczyłam się czytać między wierszami. Kiedy ktoś kupował trzeci raz z rzędu te same tabletki nasenne, nie pytałam wprost, ale zostawiałam na ladzie ulotkę z numerem telefonu zaufania. Kiedy młoda matka z podkrążonymi oczami pytała o krople uspokajające, mówiłam: niech pani nie bierze tego sama, niech pani porozmawia z lekarzem. Umiałam patrzeć.
A własnego syna nie umiałam przejrzeć.
Albo nie chciałam. Bo te czwartkowe telefony - to było jedyne, co mi zostało z poczucia, że jestem komuś potrzebna. Tadeusz odszedł trzy lata temu, w marcu, po drugim zawale. Bartek przyjechał wtedy na tydzień, pomagał z papierami, z ZUS-em, z zakładem pogrzebowym.
Agnieszka gotowała obiady i prała pościel. Potem wrócili do Warszawy i zaczęły się czwartki. Telefon o dziewiętnastej, pytania o zdrowie, o ciśnienie, o to, czy byłam u lekarza. Piętnaście minut. Czasem Zuzia mówiła "cześć babciu" do słuchawki i to było jak cukierek na koniec.
Piętnaście minut tygodniowo. Godzina miesięcznie. Odhaczona.
Zrobiłam Zuzi te naleśniki. Z cukrem i śmietaną, tak jak lubiła. Siedziałyśmy przy stole w kuchni, a ja cały czas czułam tę kartkę za plecami, jakby świeciła przez drzwi lodówki. Zuzia opowiadała o kocie sąsiadki i o tym, że w przedszkolu nauczyła się rysować konia, i nie rozumiała, czemu babcia jest taka cicha.
Kiedy Bartek z Agnieszką wrócili - pachniała perfumami, on żelem do włosów - podziękowali, że Zuzia już śpi, i Agnieszka zapytała, czy wszystko w porządku. Powiedziałam, że tak. Co miałam powiedzieć? Że znalazłam harmonogram uczuć na lodówce?
W drodze do domu - Bartek odwiózł mnie taksówką, bo było późno - siedzieliśmy w milczeniu. Syn patrzył w telefon. Taksówkarz słuchał radia. Ja patrzyłam w okno na nocny Lublin i myślałam o Tadeuszu.
On nigdy nie musiał sobie zapisywać, żeby do mnie zadzwonić. Ale Tadeusz też nigdy nie dzwonił - bo po co, skoro siedział w pokoju obok? A kiedy wychodził na działkę, to po prostu wracał i opowiadał, co urósł. Nie potrzebowaliśmy telefonów. Mieliśmy ściany.
Następnego czwartku telefon zadzwonił o dziewiętnastej zero trzy. Trzy minuty spóźnienia - pewnie Agnieszka musiała mu przypomnieć. Odebrałam po trzecim sygnale, jak zawsze, żeby nie wyglądało, że czekam przy telefonie. Chociaż czekałam.
- Cześć, mamo. Co słychać?
- A nic, synku. Dzień jak co dzień. A u was?
- Dobrze, dobrze. Zuzia ci pozdrawia. Agnieszka robi risotto.
- Risotto? - powtórzyłam, jakby to było ważne.
I rozmawialiśmy. Kwadrans. O niczym i o wszystkim - o pogodzie, o tym, że sąsiadka z dołu znowu zalała piwnicę, o moim ciśnieniu. Normalny, ciepły, czwartkowy telefon.
Tyle że teraz, kiedy mówił "to lecę, mamo, buziaki", wyobrażałam sobie, jak odkłada słuchawkę, a Agnieszka podchodzi do lodówki i stawia ptaszka. Starannie, kulkowym długopisem, w kółeczku przy dacie.
Myślałam, że będę zła na synową. Że to ona zamieniła miłość syna w punkt na liście zadań, gdzieś między "zapłacić rachunek za prąd" a "umówić Zuzię do dentysty". Ale im dłużej o tym myślałam - a myślałam przez cały piątek, sobotę i kawałek niedzieli - tym mniej byłam pewna.
Bo gdyby nie ta kartka, to czy Bartek w ogóle by dzwonił?
Nie co tydzień. Może raz w miesiącu. Może na święta. Może wtedy, kiedy by sobie przypomniał - w kolejce po chleb albo w korku na moście. I wtedy nie kwadrans, tylko dwie minuty. "Cześć mamo, co tam, dobra lecę, pa."
Agnieszka zapisała te czwartki. Agnieszka pilnuje ptaszków. Agnieszka dba o to, żeby on nie zapomniał. Może to jest właśnie miłość w wydaniu trzydziestolatków - nie spontaniczna, nie gorąca, ale zaplanowana, systematyczna, odhaczona.
A może to nie jest miłość wcale. Może to jest poczucie obowiązku zapakowane w kratkowany papier.
Jest czwartek. Za godzinę zadzwoni telefon. Wiem to, bo Agnieszka wie. I pierwszy raz od dwóch lat nie jestem pewna, czy chcę odebrać.
