Przy lepieniu pierogów wnuczka powiedziała, że dobrze, że babcia odbiera ją ze szkoły, bo „mama nie płaci za świetlicę i dlatego starczy na Teneryfę“. Polecieli w lutym, na dziesięć dni. Mnie przywieźli breloczek do kluczy z bananem.

- Babciu, a wiesz, że to dobrze, że ty mnie odbierasz ze szkoły?

Zuzia powiedziała to, dociskając widelcem brzeg pieroga tak mocno, że prawie przebiła ciasto. Siedziała na taborecie z podwiniętymi rękawami swetra, w mące po łokcie. Był dwudziesty grudnia, na stolnicy w mojej kuchni leżało już kilkadziesiąt pierogów z kapustą i grzybami na Wigilię.

- Dobrze? A czemu, kochanie?

- Bo mama nie płaci za świetlicę. I dlatego starczy na Teneryfę.

Powiedziała to tak zwyczajnie, jakby mówiła, że jutro będzie padać śnieg. I sięgnęła po następny krążek ciasta. A ja stałam ze szklanką, którą wycinałam kółka, i nie mogłam sobie przypomnieć, co miałam zrobić dalej.

Czterdzieści jeden lat strzygłam i farbowałam ludzi w zakładzie na Kalinowszczyźnie. Kiedy przeszłam na emeryturę, a rok później pochowałam Zbyszka, mieszkanie na Czechowie zrobiło się nagle za ciche. Magda to widziała. Może dlatego, kiedy zapisywała Zuzię do pierwszej klasy, powiedziała przy kawie:

- Mamo, wybraliśmy tę szkołę społeczną przy Spokojnej. Klasy po piętnaście osób, angielski codziennie. Tylko świetlica tam płatna osobno, a my oboje do szesnastej w pracy…

Nie dokończyła. Nie musiała. Sama powiedziałam, że będę odbierać małą. Że i tak się nudzę. Pamiętam, jak Magda mnie wtedy przytuliła, mocno, jak dawno nie.

Od tamtej pory, przez półtora roku, codziennie po trzynastej zakładałam płaszcz i szłam dwadzieścia minut pod szkołę. W deszcz, w upał, z kolanem, które od jesieni dawało znać o sobie na każdych schodach. Robiłam Zuzi obiad, siedziałam z nią nad literkami, wieczorem Bartek albo Magda zabierali ją do domu. Nikt nie liczył godzin. Ja też nie.

Ale z tymi pierogami w rękach zaczęłam liczyć coś innego.

We wrześniu Magda mówiła, że w tym roku nawet nad morze nie pojadą, bo rata kredytu poszła w górę. W październiku pożyczyła ode mnie na przegląd samochodu - „mamo, oddam z wypłaty“ - i oddała, nie powiem, że nie. W listopadzie kupiłam Zuzi zimowe kozaki, bo córka westchnęła przy mnie, że w tym miesiącu krucho. Kozaki kosztowały tyle, co mój tygodniowy budżet na jedzenie. Kupiłam bez słowa. Przecież to moja wnuczka.

Wigilia minęła spokojnie. Zuzia zjadła cztery pierogi, które sama lepiła, i była z siebie dumna. Nikt nie wspomniał o żadnej wyspie. Ja też nie. Myślałam, że może dziecko coś źle zrozumiało. Że to jakaś rozmowa dorosłych, wyrwana z kontekstu.

W połowie stycznia Magda zadzwoniła.

- Mamo, mam prośbę. Mogłabyś w ferie przychodzić podlewać kwiaty? I zabierać pocztę. Wyjeżdżamy na dziesięć dni.

- Na Teneryfę? - zapytałam.

Po drugiej stronie zapadła cisza. Słyszałam w tle telewizor.

- Skąd wiesz?

- Od Zuzi. Przy pierogach mi powiedziała. Że starczy, bo nie płacicie za świetlicę.

- Mamo… - Magda westchnęła tak, jak wzdycha się nad dzieckiem, które znowu nie rozumie. - Nie rób z tego afery, dobrze? Bartek dostał premię, my odkładaliśmy od dwóch lat. Zuzia nie wie, co mówi. Przecież ty sama chciałaś ją odbierać. Mówiłaś, że ci to dobrze robi.

Mówiłam. I to była prawda. Właśnie dlatego tak bolało.

- A kozaki? - wyrwało mi się. - Też odkładaliście?

- Mamo, czy ty mi teraz wyliczasz kozaki dla własnej wnuczki?

Odłożyła słuchawkę pierwsza. Kwiaty podlewałam. Pocztę zabierałam. Codziennie przez dziesięć dni chodziłam do ich mieszkania na Felinie, wkładałam ulotki na szafkę w przedpokoju i patrzyłam na zdjęcia, które Magda wrzucała na Facebooka. Ocean. Zuzia w kapeluszu. Bartek z drinkiem z parasolką. Sąsiadka z czwartego piętra zaczepiła mnie przy windzie: „Ale pani córce się powodzi, co?“ Uśmiechnęłam się. Co miałam powiedzieć.

Wrócili opaleni, w dobrych humorach. Zuzia wpadła do mnie w drzwiach i wcisnęła mi do ręki coś małego, żółtego.

- Babciu, ja wybierałam! Tam rosną prawdziwe banany, na drzewach!

Breloczek do kluczy. Gumowy banan z uśmiechniętą buzią i napisem „Tenerife“. Magda stała za nią w kurtce, nie zdjęła butów.

- To od nas wszystkich, mamo - powiedziała. - Wiemy, że się nachodziłaś.

Tego wieczoru siedziałam w kuchni długo. Breloczek leżał na ceracie obok cukierniczki. Nie płakałam, wbrew temu, czego może się spodziewacie. Byłam spokojna jak nigdy. Myślałam o tym, że przez półtora roku byłam dla nich darmową świetlicą. I że najgorsze nie jest to, że polecieli. Mieli prawo. Najgorsze jest to, że moja ośmioletnia wnuczka już wiedziała, ile jestem warta. Tyle, co dziesięć dni na wyspie. Minus breloczek.

Następnego dnia Magda przyszła po Zuzię wcześniej niż zwykle. Zrobiłam jej herbatę z cytryną i powiedziałam, zanim zdążyła usiąść:

- Od marca dalej będę odbierać Zuzię. Ale będziesz mi płacić. Tyle, ile kosztuje świetlica w tej waszej szkole.

Magda zbladła. Potem poczerwieniała.

- Ty chcesz pieniędzy od własnej córki? Za własną wnuczkę?

- Za to, na co ponoć nie było was stać.

- Mamo, to jest… to jest chore. Wiesz, jak to wygląda?

- Wiem. Dokładnie tak, jak wyglądało, kiedy robiłam to za darmo, a wy liczyliście, ile wam z tego zostanie.

Zuzia stała w progu pokoju z plecakiem w ręce. Magda złapała ją za rękaw i wyszła bez pożegnania. Wieczorem zadzwonił Bartek. Mówił cicho, jakby z balkonu.

- Pani Renato, ja… ja chyba rozumiem. Magda się wściekła, ale zapłacimy. To w sumie uczciwe.

Płacą od marca. Co miesiąc, przelewem, w tytule Magda wpisuje jedno słowo: „świetlica“. Bez „dziękuję“, bez „mamo“. Rozmawiamy krócej niż kiedyś. Na Wielkanoc przyszli, na moje imieniny też, ale przy stole czuć było coś, czego wcześniej nie było.

Co robię z tymi pieniędzmi - nie powiem. Ani Magdzie, ani sąsiadce z czwartego piętra, ani wam. Niech każdy myśli, co chce.

Zuzia mówi koleżankom, że babcia teraz pracuje. Mówi to z dumą.

A breloczek z bananem wisi przy moich kluczach. Dzwoni o nie za każdym razem, kiedy zamykam drzwi i idę pod szkołę.