Po śmierci męża dzieci radziły sprzedać jego warsztat: "mamo, ty nawet gwoździa nie wbijesz". Dwa lata temu zrobiłam kurs renowacji mebli. Dziś odnawiam komody na zamówienie, terminy mam do marca. Córka zapytała, czy jej szafę zrobię "po rodzinnemu, bez kolejki".
- Mamo, a moją szafę to chyba zrobisz tak po rodzinnemu? Bez tej twojej kolejki?
Telefon leżał na stole warsztatowym, na głośniku, bo ręce miałam w pyle. Szlifowałam akurat szufladę od komody pani Haliny z Zaodrza - dąb, przedwojenny, ktoś go w latach siedemdziesiątych pomalował olejną farbą na kolor musztardy. Wyłączyłam szlifierkę. W garażu zrobiło się tak cicho, że słyszałam, jak Aga po drugiej stronie miesza herbatę.
- Agnieszka, ja mam zapisy do marca.
- No właśnie dlatego dzwonię. Teściowa przyjeżdża na święta, pierwszy raz do nowego mieszkania. A ta szafa po babci stoi w przedpokoju odrapana jak z wystawki. Ty byś to w tydzień zrobiła.
W tydzień. Zabawne, jak szybko moje dzieci nauczyły się szacować czas mojej pracy. Dwa lata temu nie wierzyły, że w ogóle jakąkolwiek pracę tu wykonam.
Pamiętam tamten wieczór, jakby był wczoraj. Trzy tygodnie po pogrzebie Zbyszka, kuchnia na trzecim piętrze, ceratowy obrus, Paweł przyjechał z Wrocławia, Aga z dziećmi. Na stole leżało ogłoszenie, które syn wydrukował u siebie w pracy. "Sprzedam garaż murowany, Opole, z wyposażeniem stolarskim".
- Mamo, po co ci to - mówił Paweł spokojnie, rozsądnie, jak to on. - Opłaty idą, prąd idzie, a ty tam nawet nie zajrzysz.
- Pan Kowalik z drugiej klatki już pytał - dorzuciła Aga. - Da dobre pieniądze, ma gdzie samochód trzymać. Mamo, no bądźmy poważni. Ty nawet gwoździa nie wbijesz.
Zaśmiali się oboje. Ja też się zaśmiałam, bo co miałam zrobić. Trzydzieści osiem lat przepracowałam w księgowości spółdzielni mieszkaniowej. Liczyłam cudze czynsze, cudze zaległości, cudze fundusze remontowe. Gwoździe wbijał Zbyszek. Półki wieszał Zbyszek. Kiedy zepsuła się klamka, mówiłam tylko: "Zbysiu, klamka".
Powiedziałam, że się zastanowię. A potem przez miesiąc chodziłam do tego garażu codziennie, tylko po to, żeby posiedzieć. Pachniało tam nim - drewnem, klejem kostnym, tym jego olejem, który sam mieszał w słoiku po ogórkach. Na ścianie wisiały dłuta, każde na swoim gwoździu, a obok kartka przypięta pinezką: "Komoda Malinowskiej - zrobić nogi". Nie zdążył. Malinowska przyszła potem po swoją komodę, zakłopotana, przepraszała, że w ogóle pyta.
I wtedy zrobiłam coś, czego nie umiem do dziś do końca wytłumaczyć. Powiedziałam jej: "Proszę zostawić. Zrobię".
Nie umiałam. Oczywiście, że nie umiałam. Ale w Centrum Kształcenia Ustawicznego był kurs renowacji mebli, weekendowy, trzy miesiące. Zapisałam się, nikomu nic nie mówiąc. Byłam najstarsza w grupie. Instruktor, młody chłopak z brodą, przez pierwsze zajęcia mówił do mnie wolniej niż do innych. Na trzecich przestał.
Komodę Malinowskiej oddałam po pół roku. Płakała, jak zobaczyła te nogi. Ja też, ale dopiero w domu.
Potem poszło samo. Malinowska powiedziała siostrze, siostra koleżance z chóru, ktoś wrzucił zdjęcie na grupę "Opole - ogłoszenia" i nagle telefon dzwonił częściej niż przez całe moje życie. Zarejestrowałam działalność nierejestrowaną - tak się to naprawdę nazywa, śmiałam się z tego tygodniami. Na ścianie, obok kartki Zbyszka, której nigdy nie zdjęłam, powiesiłam zeszyt z zamówieniami. Nazwisko, mebel, termin. Równo, w kolumnach, jak w księgowości.
Dzieci przyjęły to różnie. Paweł przysłał mi z Wrocławia dobrą szlifierkę i napisał "szacun, mamo". Aga przez pierwszy rok w ogóle o garażu nie mówiła. Pytała tylko, czy dalej mogę brać Zuzię i Kubę w środy. Mogłam. Potem coraz rzadziej mogłam, bo środa była dobrym dniem na bejcowanie, a bejca nie poczeka do czwartku.
Teraz stałam w garażu z telefonem w zakurzonej ręce i patrzyłam na zeszyt. Grudzień: pani Halina, komoda po mężu, obiecana przed wigilią, bo chce w niej trzymać jego swetry. Pan Józef, sekretarzyk dla wnuczki na osiemnastkę. Młode małżeństwo z Kolonii Gosławickiej, kredens po babci.
- Aga, nie mogę. Te osoby czekają od sierpnia.
Po drugiej stronie zapadła cisza. Taka, którą znam od trzydziestu ośmiu lat - od kiedy moja córka jako dziecko obrażała się, nie płacząc, tylko milknąc.
- Rozumiem - powiedziała w końcu. - Dla obcych masz czas. Dobrze wiedzieć.
I się rozłączyła.
Nie spałam tej nocy. Leżałam i liczyłam - przecież umiem liczyć. Gdybym siedziała do dziesiątej wieczorem, może by się dało. Ale pani Halina ma osiemdziesiąt jeden lat i mówiła mi, że nie wie, ile świąt jej jeszcze zostało. A może po prostu jestem złą matką, która na stare lata zachłysnęła się tym, że ktoś ją wreszcie chwali?
Dwa dni później, w sobotę rano, Aga przyszła do garażu. Sama, bez dzieci. Stanęła w drzwiach i nie weszła dalej, jakby próg był wyższy, niż jest.
- Wejdź, nie gryzie - powiedziałam.
Weszła. Rozejrzała się powoli. Dotknęła dłut na ścianie. Zatrzymała się przy kartce ojca, potem przy moim zeszycie. Długo czytała nazwiska.
- Ja tu nie byłam od pogrzebu - powiedziała cicho. - Wiesz o tym?
Nie wiedziałam. Myślałam, że po prostu nie ma czasu.
- Jak tata umarł, to ja nie mogłam tu przyjść. Ten zapach... Myślałam, że jak się garaż sprzeda, to przestanie boleć. I że ty przestaniesz tu siedzieć i płakać. Dlatego gadałam o tym gwoździu. Nie żeby się z ciebie śmiać. Chciałam cię stąd wyciągnąć.
Usiadła na taborecie Zbyszka, tym chwiejnym, którego nigdy nie zdążył naprawić.
- A ty się nie dałaś wyciągnąć. I teraz jesteś tu, a nie u mnie. I mi głupio, mamo, że jestem zazdrosna o komody.
Nie powiedziałam nic mądrego. Postawiłam czajnik na małej kuchence elektrycznej, zrobiłam dwie herbaty z cytryną w kubkach, które Zbyszek przyniósł kiedyś z zakładu. Piłyśmy, a pył wirował w świetle z otwartych drzwi.
- Szafa po babci nie zdąży na święta - powiedziałam w końcu. - I nie wejdzie bez kolejki. Zapiszę ją na marzec, jak wszystkich.
Aga kiwnęła głową, nie patrząc na mnie.
- Ale jeśli chcesz, możesz przychodzić w soboty. Zaczniemy ją razem wcześniej. Zdejmować starą farbę to robota dla dwóch par rąk, a moje już nie są takie młode.
Podniosła wzrok.
- Ja? Mamo, ja nie umiem.
- Wiem. Ja też nie umiałam.
Przychodzi od trzech tygodni. W sobotę o dziewiątej, z bułkami z piekarni na rogu. Szlifuje drzwi szafy po babci, nierówno, za mocno dociska, czasem przeklina pod nosem jak ojciec. Zuzia i Kuba rysują kredą na posadzce. Teściowa przyjedzie na święta i zobaczy w przedpokoju szafę bez drzwi. Aga mówi, że jej to nie przeszkadza. Że wytłumaczy, że to jest w trakcie.
Wczoraj chciała przybić listwę i trafiła się w kciuk. Syknęła, potrząsnęła ręką i spojrzała na mnie z wyrzutem, jakby to była moja wina.
- No i widzisz - powiedziała. - Gwoździa nie wbiję.
Wzięłam od niej młotek, pokazałam, jak trzymać przy samym końcu trzonka, a nie przy główce.
- Jeszcze nie - odpowiedziałam. - Ale do marca jest czas.
